Monitoring političkog nasilja Instituta za istraživanje korupcije Kareja u septembru je zabeležio 97 događaja. Došlo je do malog smanjenja broja u odnosu na avgust, kada je registrovano 115 događaja, jer u periodu od 24. do 26. septembra nije zabeležen nijedan slučaj. Međutim, to ne doprinosi oceni da se političko nasilje smanjuje, budući da je registrovan veći broj teških oblika fizičkog nasilja, uključujući prebijanja građana i direktne pretnje ubistvom.
Političko nasilje izazvano je padom nadstrešnice i najbolji je dokaz da se društvo nalazi u dubokoj političkoj krizi. Nakon što je u prva četiri meseca zabeležen manji broj događaja, erupcija nasilja usledila je tokom velikog studentskog protesta 15. marta 2025. godine u Beogradu. Ukupno, za jedanaest meseci – od 1. novembra 2024. do kraja septembra 2025. – evidentirano je 1.046 događaja političkog nasilja.
U septembru ih je najviše bilo u Novom Sadu, Čačku i Bogatiću. Najviše događaja zabeleženo je 5. septembra – ukupno 12. Žrtve političkog nasilja postali su i poslanici Evropskog parlamenta, koji su vređani. Najteži zabeleženi slučaj je pretnja ubistvom koju je izrekao član Glavnog odbora Srpske napredne stranke Siniša Vučinić, navodeći da će „među blokaderima ubiti najmlađeg“ i izgovorivši prezime. Posebno opasan oblik nasilja bila je i upotreba CN gasa u Novom Sadu, identifikovanog laboratorijskim analizama Prirodno-matematičkog fakulteta, koji može da izazove trajna oštećenja oka i pluća. U Kosjeriću se pojavio i pretio Milan Radoičić, poznat kao bivši vođa severne Kosovske Mitrovice.
Fizičko nasilje postalo je gotovo očekivano. U Novom Sadu policija je jednom aktivisti polomila ruku, dok je starijem muškarcu koji je hodao sa štapom polomljen lakat. U istom gradu muškarac protiv blokada udario je studentkinju, a očevici tvrde da je 5. septembra povređeno desetine ljudi. Prebijen je stariji građanin u Subotici, u Čačku su napadnuti jedan građanin i mlada devojka kojoj je polomljen zub, dok su u Bogatiću povređena dva policajca. U Valjevu su četvorica maskiranih napadača davila mladića, a u Šapcu je lojalista šutirao ženu koja je pala u opštem guranju. U Gornjem Milanovcu udarena je žena dok je snimala kolonu. Ratni veterani u Beogradu zadobili su teške povrede – polomljenu vilicu i ruku – nakon što ih je napala grupa od desetak lica.
Osim standardnih oblika političkog nasilja na sportskim priredbama, zabeleženi su i novi – fizički napadi na gledaoce tokom košarkaške i fudbalske utakmice reprezentacije. Ostaje sumnja da je grupa od oko 100 batinaša iz Srbije uticala na raspoloženje košarkaša, koji su ostvarili loš plasman na Evropskom prvenstvu.
Novinari su i dalje česte žrtve političkog nasilja – zabeleženo je devet slučajeva, među kojima su napadi na ekipu TV KTV Zrenjanin, ekipu TV N1, novinara Dinka Gruhonjića iz Novog Sada, novinarku portala Epicentar press iz Čačka Milenu Gavrilović, kao i dve novinarke u Beogradu čija je fasada oskrnavljena uvredljivim grafitima. U Novom Sadu policija je nasrnula na novinarku „Vremena“ Katarinu Stevanović, dok je napadnut i novinar portala 021.rs Emir Kahrimanović. U Čačku je zabeležen napad na novinara N2 Nenada Nešovića, a u Zaječaru su pretnje upućene novinaru Glasa Zaječara Miljku Stojanoviću.
Na sednici Skupštine grada Pančeva ometana je opoziciona odbornica, dok je u Zaječaru bačena dimna bomba. Nastavljeno je demoliranje kafića i stranačkih prostorija, kao i gađanje jajima. U Novom Sadu provocirani su paori koji su protestovali traktorima, dok je mladić provokator poliven vodom i saplitan. Zabeleženi su i performansi – u Nišu su na stranačke prostorije zalepljene „umrlice“ i položen venac, a u Beogradu je ispred prostorija na Voždovcu ostavljen mrtvački kovčeg sa fantomkom, sendvičem, lažnom diplomom i palicom.
Septembar je doneo i kontrablokade, zvanično prijavljene od strane Centra za društvenu stabilnost u brojnim gradovima, na kojima su se građani navodno spontano okupljali – među njima i državljani Kine i Bangladeša. U Šapcu je na jednom od tih skupova pronađen spisak zaposlenih iz zdravstvenih ustanova, koji su organizovano dovedeni.
Političko nasilje se, prema analizi Instituta Kareja, i dalje nalazi u sedmom od devet mogućih koncentričnih krugova nasilja. Preostaju još osmi – ubistva i deveti – urbani građanski rat niskog intenziteta.
Institut za istraživanje korupcije Kareja nastavlja sa monitoringom političkog nasilja i postupanja policije, a rezultate će predstaviti kada za to bude prilika.
